Etimolojik İnciler

İngiliz Çorbası: Supangle

Geçen haftaki kahverengi yazısından sonra bu yazının başlığını gören bazı okurlarımız gastronomi bloguna evrildiğimizi düşünebilir fakat sizden aldığım olumlu yorumlarla birlikte çıktığım etimoloji macerasına ilk günkü hevesle devam ediyorum. (Laf aramızda, niş bir kitleye hitap edeceğimi düşünürken, aldığım geri bildirimler beni oldukça şaşırttı ve mutlu etti. )

Bu haftanın konusu, süt ve kakao ile hazırlanan ve çikolata/tatlı krizlerinin imdadına yetişen Fransızlardan ithal tatlımız Supangle veya başka bir deyişle Sup. (yazıyı gece okuyacak olanların affına sığınıyorum)

Her ne kadar günümüzde kullanımı supangle olsa da tatlının adı Nişanyan sözlüğüne göre metinlemizde ilk ”supanglez” olarak geçiyor.  Nerede mi? 1939 basımlı Türkiye Şeker Fabrikaları’nın Türk Kadınının Tatlı Kitabı’nda. Dilimize Fransızca bir tatlı ismi olan”soupe-anglaise”den geçen supanglenin, Fransızcada anlamı, başlıkta spoiler olarak verilmiş olsa da şaşırtıcı: İngiliz Çorbası.

Etimolojinin gerçek bilgiden uzak bireyler tarafından ne kadar farklı yerlere çekilebileceğini anlamanız için araştırma yaparken karşılaştığım son derece basit bir sosyal ağ yorumunu affınıza sığınarak paylaşıyorum:

‘’dallama fransızlar ingilizlerin gerçekten de boktan olan damak zevki ile dalga geçmek için bir ingiliz tatlısı olan bu tatlıya bu ismi vermişlerdir, bir ingiliz çorba yapmaya kalksa böyle birşey yapar diye.’’

Tahmin edebileceğiniz gibi konunun bu yorumla yakından uzaktan alakası yok. Biraz araştırınca İngiliz çorbası tabirinin Fransızlara ait olmadığının, Fransızcaya da bu kelimenin İtalyanca yine İngiliz çorbası anlamına gelen ‘’zuppa inglese’’ kelimesinden geçmiş olduğunu öğrendim. Şimdi, sizinle İngiliz Trifle tatlısının Britanya adasından Kıta Avrupasına olan göçerken başına gelenleri anlatayım.

İsim İngiliz Çorbası, İspanyol ekmeklerinin Arap likörlerine batırılması ile yapılıyor, peki nasıl İtalyan tatlısı oluyor?

İsmine rağmen amiyane tabirle toplama bir İtalyan tatlısı olan ‘’zuppa inglese’’ çeşitli gastronomi kaynaklarına göre ilk defa 16. yüzyılda, İtalyan şehirlerinden Ferrara’nın hakimi Este düklerinin ricası üzerine yapılmış. Rivayete göre zuppa inglese, Este şatosunun aşçıları tarafından başka bir tatlı denenirken yanlışlıkla bulunmuş.

Nasıl mı? Günün birinde İngiltere gezisinden dönen Ferrera diplomatı aşçılarından Elizabeth’in ikramında yediği İngiliz trifle’ını yapmasını istemiş. Aşçıları tarife ulaşamadıklarından ötürü dükün kişisel deneyimlerinden edindiği izlenimlere göre trifle tarifinden çeşitli ekleme ve çıkarmalara giderek tatlının İtalyan versiyonu yaratmışlar.

img_0827

İngiliz Trifle Tatlısı

Değişen tarifte İspanyol sünger keki ve kedi dili, Alchermes adındaki aromalı Arap likörüne batırılmış. Çikolata katkısının sonradan olduğu taahmin ediliyor.

Ünlü İtalyan gastrolog Pellegrino Artusi,  zuppa inglese tatlısını kitabında ”Mutfağın biliminin iyi yemek yeme sanatıyla buluştuğu yer” (La scienza in cucina e l’arte di mangiar bene) olarak tanımlamış.( Diplomatın damağında yediği İngiliz trifle artık nasıl yer etmişse, sayesinde yepyeni fakat aynı zamanda muhteşem bir tatlı ortaya çıkmış.

hd450x300

Gerçek bir İtalyan Zuppa İnglese tatlısı

Yazıyı bitirirken üzülerek açıklayacağım bir gerçek var… Her ne kadar kelime aynı kökenden gelse de İtalyan zuppe inglese’nin bizim yediğimiz supangle ile pek bir alakası yok. Bizim diplomatlar da sanırım İtalyan diplomat gibi tarifi aklında kaldığına göre almış olacak ki nesilden nesile çikolotalı pudingi süsleyip supangle diye yiyoruz.

Umarım yazımı okurken keyif almışsınızdır. Paylaşmaya değer buyduysanız paylaşarak başkalarının okumasına da vesile olunuz efendim. Haftaya salı*  bir sonraki ilginç yazımızda yeniden görüşmek dileğiyle…. İyi haftalar!

* Dipnot: Günleri karıştıracak kadar yoğun olan fakat bu yoğunluklarında bile yazılarımızı okumak isteyen harika okurlarımıza önerimiz: Aşağıdaki menüde yalnızca e-posta yazarak blogumuza üye olabilir,  biz de yeni yazılar yayınladığında size hatırlatıcı e-posta gönderebiliriz.

KAYNAKÇA

  1. http://www.theflorentine.net/food-wine/2016/05/origins-zuppa-inglese/
  2. https://eksisozluk.com/soupe-anglaise–764010
  3. http://www.academiabarilla.com/italian-recipes/regione-emilia-romagna/zuppa-inglese-traditional-italian-pudding.aspx
  4. http://www.foodtimeline.org/foodfaq1.html#zuppa
  5. La scienza in cucina e l’arte di mangiar bene: igiene, economia, buon gusto. Manuale pratico per le famiglie, Tip. di S. Landi, Firenze, 1900
Standart

Kayıtsız kalma, yorumunu paylaş!

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.